Viktoria haalde een lichtbeige jas van de
metalen hanger en overhandigde deze met een
snelle beweging aan Elena.
Dmitrij stond bij de schoenenkast en deed alsof
hij onzichtbaar wilde zijn.
Hij keek strak voor zich uit en vermeed de blik van zowel zijn vrouw als zijn eigen zus.
Elena hield een nieuwe telefoon met een glanzende paarse hoes met beide handen vast en drukte hem tegen haar borst, alsof het een onschatbare schat was.
Verward keek ze van haar broer naar haar schoonzus.
Viktoria zwom in stilte en wachtte af.
Achter de deur zoemde de lift langdurig.
Op de bovenste verdieping sloeg met veel kabaal een deur dicht.
En in hun hal hing een dikke, bijna tastbare stilte.
Elena deed langzaam een stap terug naar de drempel, zonder de smartphone los te laten.
– Trek je jas aan.
Het is vandaag fris buiten – zei Viktoria rustig.
En dat terwijl ze nog maar twee dagen geleden naar de vijfde verdieping van een oud flatgebouw liep, sjouwend met twee enorme tassen vol boodschappen.
Elena ontving haar in een eenvoudige katoenen huisjapon.
Haar haar was achteloos vastgebonden in een slordige knot in haar nek.
Op de keukentafel lag een stapel onbetaalde rekeningen.
Daarbovenop lag een lege suikerpot.
– Ik roei met de riemen die ik heb, Vik – begon de schoonzus meteen te jammeren, terwijl ze haastig boekweit en macaroni uit de tassen haalde.
Zakjes rijst en blikken stoofvlees zette ze bedrijvig op de planken.
– Ik tel elke cent.
Elena pakte een rekening en schudde ermee in de lucht.
– Er is weer een rekening voor elektriciteit binnengekomen.
Het is om bang van te worden.
Hoe we zo verder moeten leven, ik zou het niet weten.
Heb je de prijzen in de winkels gezien?
– Gezien – antwoordde Viktoria kort.
– Nou, dat zeg ik dus ook!
Elena sloot het keukenkastje met kracht.
– En die ex van mij betaalt de alimentatie weer te laat.
Ik bel hem en leg het uit: het kind heeft al een maand geen fatsoenlijk vlees gezien.
En hij hangt gewoon op!
Viktoria waste zwijgend haar handen onder de kraan en schudde de druppels van haar vingers in de gootsteen.
Hun zoon Michail vroeg al sinds de vroege ochtend opnieuw om extra geld voor nieuwe sportschoenen.
De hele winter had de jongen op versleten schoenen gelopen, en nu de lente begon, droomde hij van normaal sportschoenwerk.
Ze moest hem wel weigeren.
Het weinige geld dat overbleef ging wederom op aan het afbetalen van de zoveelste schuld van Elena.
Ze hielpen haar al zes jaar lang.
Vanaf het moment dat de man van de schoonzus verdween en haar achterliet met een jong dochtertje en een stapel schulden.
– Dmitrij maakt na zijn voorschot nog wat extra over – zei Viktoria aarzelend, terwijl ze haar handen afveegde aan een pannenlap.
– Oh, mijn redder!
Elena sloeg haar handen ineen en liet bijna het pak margarine vallen.
– We zijn toch familie.
Wie helpt er anders een ongelukkige, in de steek gelaten vrouw?
Zonder jullie zou ik allang van de honger zijn omgekomen.
Echt waar, ik leef alleen op macaroni.
Met een dramatisch gebaar streek ze langs haar oog om een onbestaande traan weg te vegen.
– Voor mezelf koop ik helemaal niks.
Ik kan mijn panty’s nog lappen, oude schoenen heb ik gepoetst en ze lijken wel nieuw.
Alles voor het huis, alles voor mijn kleine meid.
Viktoria trok in de gang zwijgend haar schoenen aan.
Dicht bij de voordeur stond een opgeblazen zwarte vuilniszak.
Er kwam een onaangename, zure geur vanaf.
– Die gooi ik onderweg wel weg.
– Oh, reuze bedankt!
Anders moet ik me weer aankleden, naar beneden lopen… – kletste Elena vrolijk terwijl ze haar schoonzus uitliet.
– En herinner Dima er even aan om voor de tiende in ieder geval iets over te maken.
Incassobureaus dreigen al naar mijn werk te bellen!
De vuilniszak bleek onverwacht zwaar.
Vanbinnen voelde je allerlei scherpe randen.
Viktoria droeg hem op een armlengte afstand, in de hoop haar lichte regenjas niet te bevuilen.
Bij de containers scheurde het dunne plastic plotseling open over de naad.
Op het natte asfalt vielen aardappelschillen, lege verpakkingen van dure droge worst, een plastic bakje van een sushi-bestelling en een verkreukeld glanzend papiertje.
Viktoria bukte zich om de verspreide rommel op te rapen zodat er geen vuil achterbleef bij de containers.
Met twee vingers pakte ze het bakje op.
Op het etiket van het deksel stond een prijs vermeld die totaal niet overeenkwam met de verhalen van de schoonzus over een leven van alleen maar macaroni.
Onder haar hand kwam een dikke kassabon tevoorschijn.
Viktoria streek de bon mechanisch glad.
Bovenaan stond de naam van een bekende elektronicawinkel gedrukt.
Daaronder stond de smartphone van het nieuwste model vermeld.
Toen ze het totaalbedrag zag, las Viktoria de cijfers tweemaal.
Het bedrag stond gelijk aan twee maanden van haar salaris.
De aankoopdatum was gisteren.
Betaalmethode – contant.
Lang staarde ze naar de vage regels tekst.
Voor haar ogen verschenen de versleten schoenen van haar zoon.
Daarna moest ze denken aan Dmitrij, die onlangs had geweigerd om met zijn vrienden mee te gaan vissen omdat al het geld volgens hem nodig was voor zijn zus bij wie het ‘allemaal weer brandde’.
Zes jaar lang bezuinigden ze op hun eigen kind.
Zes jaar lang zagen ze af van uitstapjes en aankopen.
Viktoria vouwde de bon zorgvuldig op en stopte hem in de zak van haar regenjas.
Die avond werd het in hun kleine keuken wel erg benauwd.
Elena kwam binnengevallen vlak nadat Dmitrij uit zijn werk was teruggekomen, zijn jas had uitgetrokken en net zijn handen had gewassen.
De schoonzus was overstuur.
Al vanuit de deuropening begon ze te klagen over het slechte weer, de hoge prijzen en het gemeentepersoneel.
– Ik zou graag tot de tiende een flink bedrag willen lenen – begon ze snel te praten terwijl ze suiker door haar kopje roerde.
Elena zat op een gewone keukenstoel met haar benen over elkaar geklagen.
– De bank blijft maar bellen en dreigt langs te komen.
Ik krijg totaal geen rust meer.
Ik slaap ’s nachts niet eens van de stress, mijn bloeddruk schiet omhoog, Dimoetsjka.
Dmitrij keek schuldbewust naar zijn vrouw.
Vervolgens reikte hij zwijgend naar zijn portemonnee die op de vensterbank lag.
– Het is ook sneu om niet te helpen, ze is tenslotte mijn zus – mompelde hij terwijl hij geld tevoorschijn haalde.
– Ze komt anders om.
Ze heeft niemand anders dan ons.
Viktoria liep naar de tafel.
Ze haalde de eerder gladgestreken bon uit haar zak en legde die midden op het kleurrijke zeil.
– En wat is dit dan?
Dmitrij bevroor en hield halverwege met het pakken van het geld op.
– De aankoop van gisteren door onze arme, ongelukkige familie – zei Viktoria met klem.
Ze schoof het papiertje dichter naar haar man toe.
– Wat een fantastische telefoon, Len.
De camera is vast geweldig?
Elena knipperde een paar keer snel met haar ogen.
Haar wangen kleurden onmiddellijk felrood.
Ze deed een greep naar de bon, maar Viktoria hield haar hand er stevig bovenop.
– Dit is helemaal niet van mij!
De schoonzus sprong overeind.
– Een collega van haar werk heeft me gevraagd dit te kopen!
Ze begon nerveus op de zakken van haar vest te kloppen, alsof ze daar overtuigend bewijs hoopte te vinden.
– Haar korting werkte om de een of andere reden niet!
En ze gaf mij de bon zodat de spaarpunten op mijn klantenkaart konden worden bijgeschreven.
Jullie weten toch dat ik op elke cent let?
– Laat die telefoon eens zien, Len – zei Dmitrij droog en keek zijn zus van onderen aan.
– Loop geen onzin te verkopen!
Elena deinsde achteruit richting de keukennerdeur.
– Ik tel elk dubbeltje en jullie zetten me nog het huis uit ook!
Ik kom bij familie om hulp vragen, en jullie gaan in mijn vuilnis vissen om andermans aankopen na te tellen!
Schamen jullie je eigenlijk niet?
Viktoria keek haar strak aan.
Uit de zak van Elena’s huisbroek, waarin ze door de binnenplaats naar binnen was komen rennen, stak een hoek van de glanzende paarse behuizing.
De telefoon was te groot en modern om door te gaan voor dat oude model met druktoetsen waarmee de schoonzus altijd kwam klagen over haar armoede.
Dmitrij merkte op waar zijn vrouw naar keek.
Langzaam schoof hij het geld weer terug in zijn portemonnee.
Het drukknoopje van het portemonnee klikte droog dicht.
– Neem je nieuwe speeltje mee en oprotten hier – sprak hij.
Twee weken later maakte Dmitrij zwijgend geld over op de kaart van zijn zoon.
Precies genoeg om die sportschoenen te kopen waar Michail de hele winter van had gedroomd.
Gedurende die tijd belde Elena driemaal.
Geen van beiden nam de telefoon op.
De dag ervoor had ze nog een lang bericht gestuurd over familiebanden die dikker zijn dan water.
Dmitrij veegde de melding gewoon van zijn scherm zonder de tekst zelfs maar te openen.
Viktoria was de hal aan het afstoffen.
Haar blik bleef even hangen bij de lege metalen haak naast de kapstok.
Daar hing vroeger bijna altijd de beige jas van de schoonzus.
Viktoria nam het plankje af, legde de doek weg en liep naar de keuken om het avondeten op te warmen.
