‘Eerst verachtten ze me als een vogelverschrikker, en nu vouwen ze braaf hun pootjes en komen ze aangesjokt om geld voor het jubileum.’
Natalja Nikolajevna bracht die dag haar zoon en zijn vrouw behoorlijk in verwarring door onverwacht op bezoek te komen.
De dame was in een zeer welwillende stemming.
In de ene hand had ze bloemen en in de andere een doos met taart.
Pavel, die de deur opendeed, keek een tijdje verbaasd naar zijn moeder.
‘Pasja, waarom sta je daar als een standbeeld?’ vroeg Natalja Nikolajevna opgewekt verbaasd.
‘Ga je me zo op de drempel laten staan?’
‘Kom binnen,’ zei Pavel met een schouderophaal en liet de vrouw naar binnen.
Ze keek kritisch rond.
‘Konden jullie echt geen beter appartement vinden?’ vroeg ze.
‘Jana en ik vinden het prima zo,’ antwoordde Pavel.
Toen Jana de stemmen hoorde, keek ze vanuit de woonkamer de gang in.
Bij het zien van haar schoonmoeder was ze niet minder verbaasd dan haar man een paar minuten eerder.
‘Hallo, Janochka,’ glimlachte de schoonmoeder nadrukkelijk.
‘Ik liep toevallig langs en besloot even bij jullie langs te komen.’
Jana keek de vrouw zwijgend aan, waardoor Natalja Nikolajevna zich ongemakkelijk ineenkromp, omdat ze nu al door twee paar ogen nieuwsgierig werd bestudeerd.
‘Nou, waarom kijken jullie zo naar me?’ was de vrouw beledigd.
‘Ik begrijp het, ik had ongelijk.’
‘Maar ik heb alles ingezien en ik wil mijn schuld goedmaken.’
‘Uiteindelijk zijn Pasja en ik geen vreemden.’
Natalja Nikolajevna gaf haar schoondochter de meegebrachte cadeaus.
‘Volgens mij houd jij juist van zulke bloemen,’ merkte de vrouw op.
Jana nam het boeket en de doos met taart en ging naar de keuken.
Pavel bleef alleen met Natalja Nikolajevna achter.
‘Mam, waarom ben je gekomen?’ vroeg Pavel.
‘Dat heb ik toch gezegd: ik wil het goedmaken,’ antwoordde de vrouw met een vleugje irritatie.
‘Waarom?’ vroeg Pavel opnieuw.
‘Hou nou op met dat “waarom, waarom”,’ snauwde de vrouw.
‘Je bent tenslotte mijn zoon.’
‘En Varja mist je.’
‘Waarom is ze dan niet met je meegekomen?’ vroeg de man verbaasd.
‘Ze is er nog niet klaar voor,’ antwoordde Natalja Nikolajevna met tegenzin.
‘Pasja, je zus begrijpt ook alles.’
Het gesprek werd onderbroken door Jana, die binnenkwam en iedereen naar tafel riep.
De bloemen die de schoonmoeder had meegebracht stonden in een vaas op de keukentafel, de taart was aangesneden en in de kopjes damde thee.
‘Varja en ik hebben onze situatie vaak besproken,’ zei Natalja Nikolajevna.
‘We hebben geruzied en zelfs ruzie gemaakt.’
‘Maar uiteindelijk kwamen we tot de conclusie dat we het flink verknald hebben.’
Nadat Natalja Nikolajevna een straatwoord had gebruikt, kuchte ze ongemakkelijk en haastte zich om het te corrigeren.
‘Kortom: we hadden ongelijk en we zouden onze schuld graag goedmaken,’ rondde ze haar korte toespraak af.
Jana en Pavel zwegen een tijdje.
Als eerste nam de schoondochter het woord.
‘Goed, Natalja Nikolajevna, laten we proberen alles te herstellen,’ zei ze.
De rest van het bezoek praatten ze met z’n drieën gewoon over allerlei onzin.
Toen Natalja Nikolajevna weg was en de jongeren samen de afwas deden na het theedrinken, bleef het onderwerp van haar bezoek nog op de agenda staan.
‘Pasja, ik heb je moeder natuurlijk nog niet zo goed leren kennen,’ begon Jana.
‘Maar het leek me alsof ze iets niet zei.’
Pavel antwoordde niet meteen.
‘Denk je echt dat mam niet kan veranderen?’ vroeg Pavel aan zijn vrouw.
‘Ik ben een realist, dat weet je,’ antwoordde Jana.
‘Zelfs jij bent niet zeker.’
En opnieuw hing er een tijdje stilte in de keuken.
‘Kortom, we gaan niet zitten denken en raden,’ zei Pavel eindelijk.
‘De tijd zal het leren.’
Jana kon het niet oneens zijn met haar man.
Het stel had genoeg redenen om wantrouwig te staan tegenover het vreemde bezoek van Natalja Nikolajevna.
Vooral Jana.
Pavels geliefde werd aanvankelijk zowel door zijn moeder als door zijn jongere zus vijandig ontvangen.
En geen van beiden probeerde zelfs maar hun emoties te verbergen.
‘Pasja, hoe kon je?’ sprak Varvara als eerste haar oordeel uit over de keuze van haar broer.
‘We hadden het toch afgesproken!’
‘Waar heb je dit vogelverschrikker vandaan gehaald?’
Jana was letterlijk verbijsterd door zo’n ontvangst.
Het leek haar dat zelfs Pavel van zijn stuk was gebracht.
‘Varja, wat bazel je?’ vroeg hij geschokt.
‘Ze heeft gelijk!’ mengde Natalja Nikolajevna zich haastig in het gesprek.
‘Zoon, je weet heel goed wat we van je verwachtten!’
‘Hoe kon je ons zo teleurstellen?’
Jana begreep nog steeds niet wat er gebeurde en Pavel haastte zich om haar weg te leiden uit het café waar de kennismaking had moeten plaatsvinden.
‘Begrijp je, ze hoopten allebei tot het laatst dat ik met Joelia zou komen,’ legde Pavel uit.
‘Dat is de dochter van moeders oude vriendin en tegelijk een goede vriendin van Varjka.’
‘Kortom, twee in één.’
‘Bovendien is Joelia’s vader nog een ambtenaar van middelbaar niveau, maar de welstand in hun gezin en de mogelijkheden liggen ver boven het gemiddelde, snap je.’
‘Blijkbaar hadden je moeder en je zus grote plannen met jouw huwelijk,’ glimlachte Jana begripvol.
‘Precies,’ lachte Pavel somber.
‘Voor allebei zijn geld en status het belangrijkste ding.’
‘Kijk, vroeger leefden wij ook heel goed.’
‘Mijn vader was een grote baas en verdiende uitstekend.’
‘Maar tien jaar geleden is hij overleden.’
‘Sindsdien dromen mama en Varvara er met alle macht van om hun oude leven terug te krijgen.’
Jana zei toen niets.
Ze waren al drie maanden samen, maar Pasja was heel serieus ingesteld.
Jana was ook al stevig verliefd geworden, maar kon tegelijk objectief de onmiskenbare kwaliteiten van haar uitverkorene beoordelen.
En nu had ze steeds vaker gewetenswroeging over haar misleiding.
En ze dacht eraan dat ze eindelijk alles zou moeten opbiechten.
Na de kennismaking met de vrouwelijke familieleden van haar geliefde liet het onderwerp Jana opnieuw niet los.
Tegen die tijd woonden ze al samen en onderweg naar huis hakte Jana eindelijk de knoop door.
Ze stelde Pavel voor om even te gaan zitten.
‘Ik moet je iets vertellen,’ zei Jana.
‘Ik hoop dat je me zult begrijpen.’
Pavel keek het meisje ongerust aan en Jana werd vreselijk zenuwachtig.
‘Nou ja, ik ben geen wees, zoals ik je eerder zei,’ verklaarde Jana.
‘Ik denk dat het tijd is dat je mijn ouders leert kennen.’
Op dat moment ging Pavel in zijn hoofd allerlei theorieën langs, zelfs dat Jana misschien uit een probleemgezin kwam.
Hij zat er precies andersom naast.
Het bleek dat Jana uit een zeer welgestelde familie kwam.
Alleen had ze voor zichzelf besloten om niet te leven van de voordelen van haar ouders, maar alles in het leven zelf te bereiken.
Het enige waarbij haar ouders haar hielpen, was een uitstekende opleiding.
Verder in het leven ging Jana principieel haar eigen weg.
Ze vond werk en huurde een appartement.
‘Ik ben al een paar keer mijn neus gestoten,’ legde Jana uit.
‘Zodra een jongen wist wie mijn vader was, had hij meteen iets nodig.’
‘Daarom heb ik gezwegen.’
‘Maar jij bent, dat zie ik, niet zo.’
Pavel begreep zijn geliefde.
En al snel stelde Jana haar verloofde aan haar ouders voor.
‘Ik zie dat je een goede jongen bent,’ merkte Arkadi Viktorovitsj, Jana’s vader, op.
‘Ik respecteer de houding van mijn dochter en ik ben blij dat ze een waardige partner heeft gevonden.’
‘Ik weet zeker dat het jullie zal lukken.’
‘En op mijn hulp kunnen jullie altijd rekenen.’
Daarmee gingen ze uit elkaar.
Pavel en Jana trouwden bescheiden op het stadhuis.
Het enige cadeau dat ze van Arkadi Viktorovitsj aannamen, waren betaalde reisjes naar een badplaats aan zee.
‘Ik sta erop,’ lachte Arkadi Viktorovitsj.
Natalja Nikolajevna en Varvara kwamen niet eens naar de registratie.
Na die ongelukkige kennismaking probeerden moeder en zus Pavel nog te bellen, spraken kwaad over Jana en probeerden hem te overtuigen zich te bedenken, maar Pavel bleef bij zijn standpunt.
En toen ineens dat onverwachte verschijnen van de schoonmoeder.
Volgens Natalja Nikolajevna had ze het adres van het huurappartement van het jonge stel via haar dochter gekregen.
‘Varja zag jullie ooit op straat en is jullie gevolgd,’ legde de schoonmoeder uit.
‘Zo kwam ze achter het huis.’
‘En het appartementnummer hebben we bij de buren achterhaald.’
Vanaf die dag kwam de schoonmoeder steeds vaker bij hen op bezoek.
Ze deed zo haar best om bevriend te raken met Jana dat het uitmondde in openlijk slijmen.
Pavel schaamde zich soms zelfs voor de vrouw.
‘Mam, het is genoeg als je mijn vrouw gewoon respecteert,’ zei Pavel eens tegen haar.
‘Je hoeft niet per se haar fan te worden.’
Op een dag kwam Natalja Nikolajevna niet alleen, maar met haar jongste dochter.
Deze keer gedroeg Varvara zich zo stil als water, zo nederig als gras.
Af en toe liet ze, net als haar moeder, complimenten en lof richting Jana vallen.
De echtgenoten tastten openlijk in het duister over wat er met beide vrouwen was gebeurd.
Het zilveren huwelijksjubileum van Jana’s ouders kwam dichterbij.
Er stond een groots feest gepland in een van de beste restaurants van de stad.
Jana en Pavel begonnen ruim van tevoren geld opzij te zetten voor een waardig cadeau voor haar ouders.
Pavel noemde het evenement terloops in een gesprek met zijn moeder en schonk er zelf geen aandacht aan.
Op de dag van het feest, toen alle genodigden al aan tafel zaten en toosts uitbrachten, verschenen Natalja Nikolajevna en Varvara plotseling in het restaurant.
Bij het zien van zijn moeder en zus was Pavel niet minder geschokt dan zijn vrouw.
‘Jana, ik heb niets concreets gezegd,’ verzekerde hij zijn vrouw.
‘Ik heb mijn moeder alleen verteld dat we vandaag niet thuis zouden zijn.’
Zoals later bleek, had de nauwgezette Varvara niet te lui geweest om alle nette restaurants in de stad af te gaan om uit te zoeken waar precies en hoe laat het banket was geboekt.
En lang daarvoor had diezelfde Varvara, die als serveerster werkte, toevallig gezien hoe Jana samen met haar vader lunchte.
In het begin hield ze Arkadi Viktorovitsj voor Jana’s minnaar.
Maar toen ze dichterbij kwam, hoorde ze hun gesprek.
Thuis zocht ze vervolgens informatie op internet en kwam erachter van wie haar schoonzus de dochter was.
Natuurlijk maakten moeder en dochter elkaar én zichzelf wanhopig verwijten dat ze de relatie met hun rijke schoondochter zo dom hadden verpest.
Daarom haastte Natalja Nikolajevna zich om de band te herstellen.
En zo kwamen ze allebei naar het banket, en de beschaamde Pavel was gedwongen om zijn familieleden aan zijn schoonvader en schoonmoeder voor te stellen.
Er werden beleefd twee extra plaatsen aan tafel voor de vrouwen gevonden.
Jana en Pavel begrepen nu heel duidelijk de motieven achter hun gedrag.
Pavel schaamde zich verschrikkelijk, en Jana kneep de hele tijd bemoedigend in de hand van haar man.
Een tijdje probeerden moeder en dochter neutraal te blijven, maar zwijgen over hun echte bedoelingen werd voor beiden steeds moeilijker.
Af en toe brak het eruit.
‘U begrijpt toch wel hoeveel een jonge vrouw nodig heeft,’ klaagde Natalja Nikolajevna bij Jana’s moeder.
‘Varjenka zou een eigen appartement moeten hebben.’
‘En een waardige bruidegom, in uw kringen.’
Olga Petrovna, Pavels schoonmoeder, glimlachte alleen beleefd, terwijl Varvara gulzig met haar ogen langs de gasten schoot.
‘Jammer dat ik de schoonfamilie niet eerder heb leren kennen,’ kirde Natalja Nikolajevna verder.
‘Wat een mensen!’
Pavel kon wel door de grond zakken van schaamte.
Uiteindelijk hield hij het niet meer uit.
Pavel stond resoluut op, liep naar zijn zus en moeder en leidde hen allebei tegelijk van tafel weg.
Hij verontschuldigde zich bij de gasten en negeerde het verontwaardigde protest van zijn familieleden, en bracht hen naar buiten.
‘Pasja, jij hebt daar geen recht toe!’ probeerde Natalja Nikolajevna haar zoon buiten tot rede te brengen.
‘Varja en ik hebben zo lang op deze kans gewacht!’
‘Wegwezen, ik wil jullie niet meer zien,’ siste Pavel en ging terug het restaurant in, waarbij hij voor de zekerheid de beveiliging waarschuwde.
Misschien zal hij ooit weer een relatie opbouwen met zijn moeder en zus.
Maar dat is niet zeker.
